loader

جزئیات روان نوشته

تجربه ی هیجانی

تاکنون در روانپادکست، درباره‌ی سودمندی هیجان‌ها خواندید واین که هر هیجان حاوی چه پیامی برای ما است. با این حال، ممکن است شما هیجانات خود را مانند شبحی مبهم احساس کنید و نتوانید بفهمید هر تجربه ی هیجانی چه چیزی می‌خواهد به شما بگوید. پرسش این است: ازهیجان که حرف می‌زنیم، از چه حرف می‌زنیم؟ در این روان‌نوشته، با ماهیت تجربه‌ی هیجانی و مؤلفه‌های آن آشنا می‌شوید.

مؤلفه‌های تجربه ی هیجانی

یک راه برای این که هیجان خود را کمتر مبهم تجربه کنیم، این است که آن را به بخش‌های اصلی‌اش تجزیه کنیم. در واقع هر تجربه‌ ی هیجانی را می‌توان دارای سه بخش اصلی دانست: 1) آن‌چه فکر می‌کنم، 2) آن‌چه انجام می‌دهم و 3) حالتی که در بدن خود احساس می‌کنم. با شناسایی هر یک از این بخش ها در تجارب خود، احساس خواهید کرد که بر هیجانات خود تسلط بیشتری دارید و کمتر آن‌ها را طاقت فرسا و خسته‌کننده می‌یابید.

1. مؤلفه‌‌ی شناختی (آن‌چه فکر می‌کنم)

تفکراتی که توسط حالت های هیجانی برانگیخته شده یا در ارتباط با آن‌ها هستند. برای مثال شخصی که احساس غم و اندوه دارد؛ ممکن است به موقعیتی فکر کند که در آن ناامید یا بی‌کفایت است: “من همیشه هر کاری را خراب می‌کنم”. کسی که احساس غرور دارد، ممکن است چنین فکر کند که قادر است بر کار دشواری فائق آید: “می‌دانم که می‌توانم این کار را انجام دهم”.

ببینید آیا می‌توانید افکار مرتبط با حالت های هیجانی مختلف را شناسایی کنید. از خود بپرسید به هنگام اضطراب ممکن است چه افکاری سراغ آدم بیاید؟ به هنگام شادی چطور؟ وقتی ترسیده‌ایم، چه فکری از ذهنمان می‌گذرد؟ وقتی عصبانی هستیم، چطور؟ و … .

2. مؤلفه‌ی رفتاری (آن چه انجام می‌دهم)

اعمالی است که فرد در پاسخ به حالت های هیجانی انجام می‌دهد یا می‌خواهد انجام دهد. ما اغلب، به احساسات، بدون فکر کردن به آن‌ها پاسخ می‌دهیم. این بدان علت است که بدن ما دقیقاً می‌داند بهترین راه برخورد با این موقعیت ها چیست. مثل وقتی که در پاسخ به هیجان ترس خود، از مقابل اتومبیلی که به سرعت به سمت شما می‌آید، به کناری می‌پرید.

اما گاهی رفتارهای برخاسته از هیجان سازگارانه یا مفید نیستند. برای مثال، فردی که افسرده است احتمال دارد کل روز را در تخت خواب بماند و تلوزیون تماشا کند. یا کسی که مضطرب است، ممکن است دور اتاق قدم بزند یا به پرخوری روی بیاورد.

ببینید آیا می‌توانید نمونه‌هایی از رفتارهای برخاسته از هیجان را پیدا کنید که با حالت های هیجانی زیر مرتبط باشند: وقتی کسی احساس ترس یا هراس دارد، چه کاری ممکن است انجام دهد؟ در صورتی که عصبانی باشد، چطور؟ اگر کسی شرمنده یا خجالت زده باشد، چه کاری ممکن است انجام دهد؟ و … .

3. مؤلفه‌ی فیزیولوژیکی (چه احساسی دارم)

شیوه‌ای که بدن شما به به طور فیزیکی به هیجانات پاسخ می‌دهد. برای مثال، ترس اغلب با تپش قلب، تنش عضلانی یا کوتاه شدن تنفس همراه است. اضطراب ممکن است با عرق کف دست و دل‌پیچه همراه باشد. غم و اندوه نیز ممکن است با احساس سنگینی همراه شود.

ببینید آیا می‌توانید احساسات فیزیولوژیکی همراه با حالت های هیجانی زیر را شناسایی کنید: به هنگام تجربه‌ی هراس، چه حس‌های بدنی در ما رخ می‌دهد؟ چه حس‌های بدنی همراه با خشم می‌آیند؟ هنگامی که احساس شادی می‌کنید، چطور؟

ثبت تجربه ی هیجانی

همان طور که دیدید، سه مؤلفه‌ی افکار، رفتار و حس‌های بدنی در هر تجربه‌ ی هیجانی قابل شناسایی هستند. با این حال، ممکن است در یک موقعیت خاص، بعضی جنبه‌ها نسبت به جنبه‌های دیگر آسان‌تر شناسایی شوند. برای مثال، ممکن است شما در موقعیتی باشید که به احساسات فیزیولوژیکی خود کاملاً آگاهی داشته باشید؛ اما از افکار و رفتارهایتان کمتر مطلع باشید. برعکس، ممکن است از افکارتان آگاه باشید، ولی از احساسات فیزیکی و رفتارهای خود کمتر مطلع باشید.

فرض کنید شغل خود را از دست داده‌اید و در جست و جوی کار هستید. هرروز با نگرانی از خواب بیدار می‌شوید و ابر سیاهی از هیجان منفی را در اطراف خود احساس می‌کنید. شاید متوجه‌ی این موضوع باشید که در حال تجربه ی هیجانی منفی هستید؛ اما برای مدیریت هیجان هایتان به آگاهی دقیق‌تر و عینی‌تری نیاز دارید. بهتر است آن چه را که در حال تجربه‌اش هستید، در قالب مدل سه مؤلفه‌ای هیجان، روی کاغذ بیاورید تا این ابر سیاه دست از سر شما بردارد. تصویر زیر، نمونه‌ای از پاسخ‌های احتمالی به این موقعیت را نشان می‌دهد.

مهم است که شروع به شناسایی هر سه مؤلفه‌ی تجربه‌ ی خود در موقعیت‌های مختلف کنید، چرا که این سه بخش با هم در تعامل هستند و بر روی یکدیگر اثر می‌گذارند و در نهایت تجربه‌ ی هیجانی شما را تغییر می‌دهند. در روان‌نوشته‌ی بعدی درمی‌یابید چگونه پاسخ‌های شما به هیجان‌هایتان در قالب هر یک از این سه مؤلفه، از حالت سازگارانه به حالت ناسازگارانه درمی‌آیند. همچنین، با راهکارهایی آشنا می‌شوید که به تنظیم هیجان های شما کمک می‌کنند.

منابع:

پروتکل یکپارچه برای درمان فراتشخیصی اختلال های هیجانی (کتاب تمرین مراجع)

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود از قسمت زیر اقدام فرمایید

دیدگاه

با ما در ارتباط باشید

سوالات و پیشنهادات خود را از طریق لینک زیر ارسال فرمایید

img

تمامی حقوق متعلق به روان پادکست می باشد