محققان و پزشکان اثربخشی روابط صمیمانه را به عنوان یک نیاز روانشناختی مهم معرفی کردند. نیاز به مکمل بودن به عنوان کارکردی اولیه در صمیمیت بین روابط عاطفی عاشق و معشوق مطرح است. یعنی نیاز به کامل کردن یکدیگر عاملی مهم در اثربخشی و بهبود روابط صمیمانه است.

صمیمیت در روابط صمیمانه به چه معناست؟

در روابط صمیمانه ، صمیمیت یکی از انواع واکنش ها در بین شما و محبوبتان است. صمیمیت عبارت است از رابطه نزدیک، خودمانی و معمولا محبت‌آمیز یا رابطه ای عاشقانه و شخصی با محبوبتان که مستلزم داشتن اطلاعات بسیار جزیی تا شناخت عمیق وی است. صمیمت به عنوان نزدیکی، تشابه و رابطه شخصی دوست داشتنی با فرد مقابل است و مستلزم شناخت و آگاهی از محبوبمان است.

صمیمیت فرایندی تعاملی و شامل ابعادی مرتبط به هم است. محور این فرایند تعاملی در روابط صمیمانه ، پذیرش، همدلی با احساسات فرد مقابل، قدردانی و پذیرش دیدگاه اوست. صمیمیت مفهوم وسیعی دارد. این مفهوم می‌تواند از بحث در مورد جزییات زندگی تا افشای خصوصی‌ترین احساسات را که کسی به راحتی در موردش سخن نمی‌گوید، دربرگیرد. صمیمیت توانایی برقراری ارتباط با دیگری و بیان عواطف است و نیاز هر انسانی است که در رابطه با فرد نزدیک زندگیش و محبوبش آن را تجربه کند.

مؤلفه‌های صمیمت در روابط صمیمانه

پیشرفت در صمیمیت به ارتباط مؤثر و خوب نیاز دارد. در سایه روابط صمیمانه است که  دو نفر راحت احساسات خود را با هم در میان می‌گذارند و افکار و عقاید خود را بدون هیچ ترسی و به دور از سوءتفاهم بیان می‌کنند و این شانس وجود دارد که آن‌ها در روابطشان به صمیمت برسند.

نزدیکی کلامی، عاطفی و جسمانی در قالب روابط صمیمانه شکل می‌گیرد و به رضایت در رابطه کمک می‌کند. در محیط صمیمی و شاد، روابط جنسی رضایت بخش‌تری را تجربه خواهید کرد و در سایه صمیمیت جذابیت رابطه نیز بیشتر خواهد شد.

مؤلفه‌های صمیمیت

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که صمیمیت شامل نه مؤلفه می باشد:‌

  1. صمیمت عاطفی:‌ سهیم شدن در احساسات مختلف (خشم، گناه، شرم، شادی و …)‌ طرف مقابلمان. در روابط صمیمانه نیاز است تا هر دو نفر مهارت‌های ارتباطی را بیاموزند.
  2. صمیمیت روانشناختی:‌ در میان گذاشتن تعارضاتی که در روابط با آن درگیر هستید. در سایه ی روابط صمیمانه امن می‌توانید بدون ترس از ارزیابی، قضاوت،شرمساری، تمسخر، اهانت، خوار شدن یا تنبیه شدن به خودافشایی های خود بپردازید.
  3. صمیمیت عقلانی:‌ در میان گذاشتن عقاید و افکار خود در سایه‌ی احترام به نظرات یکدیگر
  4. صمیمیت جنسی: نیاز به برقرار کردن رابطه، در میان گذاشتن و بیان افکار، احساسات، تمایلات و خیالپردازی­‌های جنسی با محبوب. هدف از این نوع صمیمیت، برانگیختگی تمایلات جنسی است. 
  5. صمیمیت جسمی (غیر جنسی):‌ یک لمس ساده و در آغوش گرفتن تا رقصیدن و قدم زدن شانه به شانه در روابط صمیمانه جسمی  قرار می‌گیرد.
  6. صمیمیت معنوی :‌ در میان گذاشتن افکار مذهبی و معنویت با طرف مقابل
  7. صمیمیت زیبایی‌شناختی: نیاز و تمایل به در میان گذاشتن احساسات، افکار، ادراک، باورها و تجاربی  دارد که فرد آن‌ها را به دلیل زیبایی‌شان دوست دارد و از نظر شخصی احساساتی عمیق، شگفت‌انگیز و الهام‌آور به‌دنبال دارد. در سایه ی روابط صمیمانه آن را با طرف مقابلش در میان می گذارد.
  8. صمیمیت اجتماعی:‌ به معنای انجام فعالیت­‌ها و تجربه­‌های لذت‌بخش مشترک با یکدیگر
  9. صمیمیت زمانی :‌ سپری کردن زمان با محبوبمان.

  نظریه استرنبرگ و مثلث رابطه

استرنبرگ در نظریه خود، عشق و رابطه را دارای سه مؤلفه کلی که می‌توانند اضلاع یک مثلث را تشکیل دهند می‌داند که عبارتند از: مؤلفه صمیمیت که احساس نزدیکی، برقراری ارتباط متقابل و دلبستگی در روابط صمیمانه را شامل می‌شود، مؤلفه شور و اشتیاق که مبتنی بر انگیزش‌های جنسی و جذابیت جسمانی در روابط صمیمانه است، و مؤلفه تعهد- تصمیم که در کوتاه مدت به شکل تصمیم برای برقراری رابطه و در طولانی مدت به شکل تعهد و احساس مسئولیت برای حفظ و ادامه رابطه تعریف می‌شود. استرنبرگ معتقد است که سه مؤلفه رابطه به ندرت در یک فرد به شکل برابر تجلی می‌یابد و میزان وجود هر یک از مؤلفه‌ها در روابط صمیمانه و عاشقانه متفاوت است.

مثلث عشق استرنبرگ

انواع عشق از نظر استرنبرگ

  • فقدان عشق:‌ در رابطه تعهد، صمیمت و اشتیاق کم است. بخش عمده‌ی روابط و تعاملات ما با دیگران را این رابطه تشکیل می‌دهد.
  • دوستی:‌ در این نوع رابطه صمیمیت زیاد اما تعهد و اشتیاق کم است. در این روابط فقط صمیمیت حاکم است و مولفه های دیگر اهمیت ندارد.
  • عشق بلهوسانه یا شیدایی:‌ در این رابطه شور و اشتیاق زیاد است اما روابط صمیمانه و تعهد کم است. این نوع عشق به سرعت به وجود می‌آید و همراه با درجات بالایی از برانگیختگی روانی فیزیولوژیک است.
  • عشق رمانتیک:‌ در این رابطه صمیمیت و شور و اشتیاق زیاد اما تعهد کم است. در این مورد تصمیم به حفظ و دوام رابطه وجود ندارد.
  • عشق بی‌روح و توخالی:‌در این رابطه فقط تعهد وجود دارد. روابط صمیمانه نیست.
  • عشق هم نشینانه یا شراکتی:‌ در این رابطه تعهد و صمیمت زیاد کم اما اشتیاق کم است. در واقع نوعی دوستی طولانی مدت همراه با تعهد برای حفظ رابطه است.
  • عشق غیر صمیمانه یا کور: صمیمیت کم اما تعهد و اشتیاق زیاد است. طرفین بعد از یک دیدار به سرعت عاشق می شوند و سریع ازدواج می کنند که اینگونه روابط در معرض خطر فروپاشیست.
  • عشق تمام عیار:‌ رابطه‌ای که در آن هر سه مولفه به تناسب وجود دارد.

دلبستگی اولیه مؤثر در روابط صمیمانه

در خلال سه دهه گذشته نظریه دلبستگی یکی از بانفوذترین نظریه‌های رشد هیجانی- اجتماعی در روانشناسی بوده است و تحیقیقات زیادی به سمت دلبستگی کشده شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که رفتارهای دلبستگی، یک مؤلفه مهم رفتاری مورد نیاز برای زندگی انسان بوده، و تجارب اولیه زندگی نقش تعیین کننده‌ای در بروز و سازمان‌دهی رفتارهای مبتنی بر امنیت و روابط صمیمانه دارند. در روان نوشته های بعدی در مورد دلبستگی بیشتر صحبت خواهیم کرد، با ما همراه باشید.

منابع: