وقتی ما به هراس فکر می­‌کنیم، معمولاً ترس از چیزهای بیرونی مانند مار یا ارتفاع به ذهنمان می­‌آید. اگرچه چیزی که شایع‌تر است، هراس‌های عاطفی است. یعنی ترس از تجربه‌های هیجانی خودمان. هراس عاطفی به جای این‌که یک ترس بیرونی باشد، نوعی ترس یا عدم راحتی نسبت به یک اتفاق درونی است. در واقع، این ترس‌های درونی هستند که زمینه بسیاری از مشکلات روانشناختی هستند. دراین نوشته به این مسئله می‌پردازیم.

چرا ما از هیجاناتمان می ترسیم؟ و این چگونه مشکل ایجاد می کند؟

بسیاری از مردم ممکن است به خاطر یادگیری آغازین در خانواده خود، از احساسات خود بترسند. اگر والدین با ابراز هیجانات خود راحت نباشند، این ترس‌ها را به بچه‌های خود منتقل می‌کنند. برای مثال بسیاری از والدین با ابراز طبیعی عصبانیت یا خشم کودکان خود، مشکل دارند. بنابراین وقتی کودکی عصبانی می‌شود، والدین ممکن است منفعلانه عمل کنند یا به صورت تنبیهی با آن برخورد کنند. آن ها ممکن است به فرزند خود توجه نکنند یا به عنوان تنبیه او را به اتاق خود بفرستند تا آرام شود. حتی عصبانیت کودک ممکن است خشم مشکل‌ساز والد را برانگیزد که احتمالاً به تنبیه فیزیکی یا کلامی کودک می‌انجامد. این امر منجر به هراس عاطفی کودک می‌شود.

نحوه واکنش والدین

فرزندان پاسخ‌های والدین خود را درونی‌سازی می کنند. اگر والدین به شیوه ای حمایتی به احساسات فرزندان پاسخ دهند و آن‌ها را درک کنند، آن ها رابطه‌ای سالم با هیجانات خود شکل می‌دهند. این افراد معمولاً نیاز به درمان پیدا نمی‌کنند یا به مدت کوتاهی از درمان، نیاز دارند. اگر والدین به شیوه‌های نادرست و ناهماهنگ با کودک برخورد کنند، یعنی بی‌توجهی کنند یا تنبیه کنند، در این صورت فرزندان این پیام را درونی‌سازی می کنند که خطا و تقصیری در هیجاناتشان وجود دارد. این افراد وقتی بزرگ می شوند، با احساسات خود به مشکل می‌خورند. آن‌ها از درمانی که به مدیریت بهتر هیجاناتشان کمک کند، سود خواهند برد.

واکنش‌های منفی نسبت به احساسات

بزرگسالانی که در کودکی چنین نحوه تربیتی را تجربه کرده اند و درگیر هراس‌های عاطفی هستند، عموماً واکنش‌هایی بر پایه اضطراب یا شرم یا هر دو، نسبت به احساسات تجربه می‌کنند. این واکنش‌ها، پاسخ‌های خودکار به هر میزان آگاهی از هیجان است و اغلب در سطح ناهشیار اتفاق می‌افتند. در ادامه چند مثال را بررسی می‌کنیم:

ترس از ابراز هیجان

واکنش بر پایه اضطراب به هراس عاطفی

والدین حسین نمی توانستند هیچ نوع از ابراز خشم او را در کودکی تحمل کنند. آن‌ها او را به اتاقش می‌فرستادند تا آرام بگیرد. حسین به عنوان یک کودک، از این‌که در زمان احساس عصبانیت، تنها گذاشته شود بسیار مضطرب می‌شد. پس یاد گرفت تا احساسات خشم خود را خاموش کند. حسین به عنوان یک بزرگسال، در محل کار ممکن است برای مدت کوتاهی، احساس ناگهانی خشم نسبت به رئیس خود را تجربه کند. در پاسخ به این احساس، بسیار مضطرب می‌شود و مجبور می‌شود برای آرام شدن محل را ترک کند و آبی به صورتش بزند. او نسبت به عواطفش، واکنش‌های بر پایه اضطراب را تجربه می‌کند.

واکنش بر پایه شرم به هراس عاطفی

والدین آنا در کودکی، در زمان‌هایی که گریه می‌کرد، به او طعنه می‌زدند و او را مسخره می‌کردند. آن ها او را یک بچه خطاب می‌کردند. چون که او از ابراز طبیعی غم خود شرمنده شده بود، یاد گرفت تا به احساسات غم خود به دیده ضعف نگاه کند. در بزرگسالی به خاطر قوی بودن و بروز ندادن احساسات، به خود افتخار می‌کند. و احساسات غم را ضعیف و رقت آور می‌شمارد. زمانی که فقدان و ازدست‌دادن فردی نزدیک به خود را تجربه می‌کند، نمی تواند به خود اجازه دهد تا سوگواری کند. زیرا احساسات غم، باعث تحریک میزان زیادی از شرم می‌شود. این واکنش بر پایه شرم باعث می‌شود تا او در ورطه افسردگی بیفتد.

برای تجربه یک زندگی کامل و پیوسته در مواجهه با مشکلات و حتی تراژدی، نیاز به گنجایش احساس و استفاده از تجربه هیجانی‌مان است.

دایانا فوشا. قدرت متحول کننده عاطفه.

کارآیی درمان روان‌‌شناختی

همان گونه که می‌بینیم، این واکنش‌های بر پایه اضطراب و شرم یا همان هراس عاطفی ، مانع از ابراز طبیعی هیجاناتمان می‌شود. این بازداری‌ها منجر به مشکلات متعددی در زندگی ما مانند اضطراب و افسردگی می‌شود. معمولاً مراجعان با نشانه‌های روان شناختی متعددی در درمان حاضر می‌شوند. در حالی که با کمی کنکاش متوجه می‌شویم که این نشانه‌ها با هراس‌های عاطفی دیرینه و عمیقی در ارتباط هستند.

درمان به وسیله شناسایی و اصلاح موانع راه احساسات، هراس عاطفی را نشانه می رود. غالباً درک واکنش‌های بر پایه اضطراب و شرم به عنوان سازگاری هایی در مواجهه با محیط کودکی، مفید است. این نوع سازگاری، در بزرگسالی دیگر مورد نیاز نیست و بر سر راه عملکردهای سالم تر قرار می‌گیرد. ما می‌توانیم عملکرد سالم‌تر را با افزایش ظرفیت تحمل نسبت به تمامی گستره هیجانات در زندگی خود، گسترش دهیم.

شما می‌توانید قسمت هجده روان‌پادکست با نام عاطفه هراسی، قسمت 19 دردسرهای من با عاطفه هراسی،‌ و قسمت 20 چطور با هراس عاطفی وارد رابطه شوم را از روانپادکست بشنوید.

مطالب بیشتر: سایت درمان عاطفه هراسی